Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRONG NHÀ

May 30, 2020 § Leave a comment

Gorgeous interior design, sưu tầm bởi ThS. Phan Nguyễn Khánh Đan

[ Viết theo đặt hàng của Bác sĩ CKII Nguyễn Thị Kim Thoa, BV Nhi Đồng I TpHCM, đã được biên tập lại và chọn đăng trên báo Sức Khỏe & Đời Sống Cuối Tuần số 1118 ngày 05-06-2020 và số 1119 ngày 12-06-2020. Bài viết sau đây là phiên bản chưa đươc biên tập, dành cho các độc giả nào quan tâm đến bản thảo thô của admin, ThS. Phan Nguyễn Khánh Đan. ]

Nhắc đến ô nhiễm không khí, chúng ta thường nghĩ tình trạng đó chỉ xảy ra ngoài trời hoặc trên đường phố đầy khói bụi, nhưng kỳ thực, ngay cả không khí trong nhà ở hoặc trong văn phòng làm việc của bạn cũng có thể bị ô nhiễm. Một số nguồn gây ô nhiễm không khí trong nhà thường gặp: nấm mốc, phấn hoa, khói thuốc lá, các chất khí độc hại chẳng hạn như radon (sản phẩm phân rã của nguyên tố phóng xạ radium) và carbon monoxide (ký hiệu hóa học “CO”), một số loại vật liệu xây dựng như asbestos (a-mi-ăng), formaldehyde và chì, hóa chất trong các vật dụng gia đình như keo xịt tóc, chất khử mùi, sơn tường, thuốc diệt côn trùng, các chất tẩy rửa, các chất đánh bóng sàn nhà và bàn ghế nội thất (chẳng hạn như véc-ni), các loại keo dán và thuốc xịt thơm phòng.

Theo một báo cáo từ Trường Y tế công cộng Harvard, nhiều cuộc nghiên cứu đã khẳng định việc sử dụng lò nướng, chiên xào thực phẩm trên bếp lò hoặc bếp gas, lau sàn nhà, và cả sự hít thở của chúng ta, là vài trong số những hoạt động có thể làm tăng tình trạng ô nhiễm không khí trong nhà lên mức đáng báo động. Những hoạt động này thúc đẩy sự sản sinh và phát tán các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (volatile organic compound, viết tắt “VOC”), nitric oxide (ký hiệu hóa học “NO”) và vô số hạt bụi mỏng có hại đối với sức khỏe con người. Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng trong những không gian ngột ngạt với mọi cửa sổ và cửa ra vào đều đóng chặt, những trường học và tòa nhà văn phòng thường xuyên trong tình trạng đóng kín bít bùng để bảo toàn năng lượng – theo Jane E. Brody, tác giả của bài báo kinh điển gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về ô nhiễm không khí trong nhà đăng trên báo The New York Times vào năm 1981.

Tác hại của ô nhiễm không khí trong nhà đối với sức khỏe con người

Theo nhiều chuyến điều tra của nhà báo Brody, nhiều người dân không nhận ra những cơn ho, cảm liên tục hoặc nhiều triệu chứng thất thường và dai dẳng khác của mình có thể có liên quan đến chất lượng không khí mình hít thở mỗi ngày trong chính ngôi nhà của mình, ở trường học hoặc cơ quan nơi mình công tác. Một số người trong đây mắc bệnh không rõ nguyên nhân và đến gặp bác sĩ suốt nhiều năm liền vẫn không xác định được nguồn cơn bệnh tình của mình.

Ngày nay, khoa học đã chứng minh được mối liên hệ giữa ô nhiễm không khí trong nhà với nhiều tình trạng sức khỏe tiêu cực của con người, bao gồm các cơn đau đầu, các vấn đề về đường hô hấp, các cơn cảm sốt và đau họng thường xuyên, ho kéo dài, chứng phát ban, những cảm giác khó chịu ở mắt, mệt mỏi và bơ phờ không rõ nguyên nhân, chóng mặt, lẩn thẩn hoặc mất trí nhớ tạm thời.

Hệ quả về lâu dài có thể bao gồm sự gia tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư. Mặc dù người lớn tuổi và trẻ em mắc phải các bệnh lý mãn tính như suyễn, dị ứng, các bệnh liên quan đến tim và phổi là nhóm đối tượng có nguy cơ tổn thương cao nhất, những triệu chứng tiêu cực liên quan đến ô nhiễm không khí trong nhà vẫn có thể xảy ra với những người bình thường và khỏe mạnh.

Nguy cơ tiềm ẩn trong mọi công trình

Gần như mọi ngôi nhà và công trình công cộng của con người đều tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm không khí trong nhà. Căn bếp của bạn, lò sưởi, thảm phủ sàn, tường, vật dụng nội thất, quần áo, thậm chí kể cả tấm trải giường bạn nằm lên mỗi ngày, đều có thể là nguồn phát tán các tác nhân gây ô nhiễm không khí trong nhà.

Theo khảo sát của các nhà khoa học, nồng độ các chất có hại đối với sức khỏe con người trong không khí trong nhà thường vượt trội so với không khí ngoài trời, thậm chí có thể cao hơn cả nồng độ cho phép trong công nghiệp. Theo một nghiên cứu được thực hiện bởi Cục Bảo vệ Môi sinh Hoa Kỳ, trung bình một người bình thường dành khoảng 90 phần trăm quỹ thời gian mỗi ngày của họ để sinh hoạt trong các không gian trong nhà, chủ yếu là nhà ở. Theo tiêu chuẩn công nghiệp, một người không nên tiếp xúc với các chất khí độc hại với sức khỏe quá 40 giờ trong một tuần; trong khi đó, một em bé sơ sinh thường tiếp xúc với các chất ô nhiễm trong nhà gần như đủ hai mươi bốn giờ mỗi ngày.

Tình trạng ô nhiễm không khí trong nhà thường nghiêm trọng nhất ở những ngôi nhà đóng kín. Trong một căn nhà có khoảng hở thông ra bên ngoài, quá trình trao đổi không khí giữa trong nhà và ngoài trời diễn ra một lần trong mỗi giờ, nhưng với một căn nhà đóng kín và bí bách, không khí trong lành ngoài trời sẽ phải mất một khoảng thời gian kéo dài gấp 10 lần để thay thế không khí bít bùng trong công trình đó. Trong suốt khoảng thời gian dài đáng kể đó, nhiều hợp chất có hại với sức khỏe con người được hình thành, tích tụ và “xâm chiếm” ngôi nhà.

Vì vậy, giải pháp cốt lõi ở đây chính là đảm bảo sự thông thoáng cho không gian sinh hoạt của bạn: Thay vì đóng kín ngôi nhà, hãy sử dụng hệ thống thông gió để không khí luôn được lưu thông trong nhà, hạn chế tình trạng “yếm khí” gây tù đọng và tích tụ các chất gây ô nhiễm. Một lợi ích khác của kiến trúc thông thoáng chính là nó giảm thiểu độ ẩm trong nhà, phòng trừ các tác nhân gây nấm mốc – một nguyên nhân phổ biến của nhiều loại dị ứng thường gặp ở con người.

Gorgeous martini, sưu tầm bởi ThS. Phan Nguyễn Khánh Đan

Một số tác nhân gây ô nhiễm không khí trong nhà phổ biến, tác hại của chúng và giải pháp khắc phục

Formaldehyde

Một trong những tác nhân gây ô nhiễm hàng đầu khiến con người không ngừng nghiên cứu và tìm kiếm các giải pháp kiểm soát. Trong nhà ở, formaldehyde có thể rỉ ra từ bọt xốp cách nhiệt urea formaldehyde (không phải bọt nhựa polyurethane), một số loại ván ốp tường, tường ngăn, tủ bếp và bàn ghế nội thất, các loại thảm lót sàn làm từ sợi tổng hợp, rèm cửa, một số loại vải vóc không nhăn, quần áo được định hình phom dáng vĩnh viễn, nhiều loại dược phẩm và mỹ phẩm.

Một nhóm nhà nghiên cứu từ Seattle thực hiện một cuộc khảo sát trên hơn 400 hộ gia đình sống trong “nhà di động” – những chiếc xe caravan đóng kín với nội thất bên trong được ốp ván dăm và được trang bị đầy đủ những tiện nghi cơ bản của một ngôi nhà đích thực – và 200 hộ gia đình sống trong nhà ở thông thường có sử dụng các giải pháp cách nhiệt hoặc cách âm bằng formaldehyde. Kết quả cho thấy nồng độ formaldehyde trong không khí của những không gian sống này đều vượt mức cho phép, nhiều người được khảo sát than phiền về tình trạng khó chịu ở mắt, các bệnh truyền nhiễm ở đường hô hấp trên xảy ra thường xuyên, các cơn nhức đầu kéo dài, chứng đãng trí, mệt mỏi và đờ đẫn không rõ nguyên nhân; các cư dân lớn tuổi thường xuyên hứng chịu tình trạng đau ngực và các vấn đề về tim mạch.

Trong một nghiên cứu được thực hiện trên chuột thí nghiệm, những con vật thường xuyên hít thở formaldehyde với nồng độ tương đương trong các ngôi nhà di động suốt thời gian kéo dài mắc bệnh ung thư mũi với tỷ lệ đáng báo động. Nhờ cuộc nghiên cứu này cùng vài nghiên cứu khác với mối quan tâm tương tự, Ủy ban An toàn Sản Phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ (CPSC) ban bố lệnh cấm sử dụng bọt cách nhiệt urea formaldehyde trong xây dựng công trình.

Nhiều nghiên cứu khẳng định việc tiếp xúc liên tục hoặc thường xuyên với formaldehyde có thể khiến cơ thể người trở nên mẫn cảm hơn với nó. Để bảo vệ bản thân khỏi những hiệu ứng tiêu cực của chất khí này, hãy giặt giũ nhiều lần các sản phẩm quần áo không nhăn hoặc có phom dáng vĩnh viễn trước khi sử dụng chúng; hạn chế sử dụng ván dăm trong nhà ở; kiểm tra các thông tin về thành phần hóa học trong mỹ phẩm trước khi mua chúng; và tuyệt đối không lạm dụng các giải pháp cách nhiệt và cách âm bằng formaldehyde trong nhà ở. Tiến sĩ John Spengler – chuyên gia về sức khỏe môi trường từ Trường Y tế công cộng Harvard – thậm chí khuyên chúng ta hạn chế mua nhà mới trong mùa hè, vì đây là khoảng thời gian rất khó để nhận biết mùi formaldehyde trong một căn nhà bất kỳ.

Nitrogen dioxide (NO2)   

Là một loại khí được hình thành từ các hoạt động đốt cháy nhiên liệu, NO2 là một tác nhân gây ô nhiễm không khí hiện diện trong những ngôi nhà có sử dụng bếp lò, bếp gas, lò sưởi hoặc máy sưởi với nồng độ trong nhà cao hơn nồng độ của chính nó trong không khí ngoài trời.

Theo một nghiên cứu của Đại học Harvard, trẻ em sống trong những ngôi nhà sử dụng các loại bếp kể trên có nguy cơ sa sút chức năng phổi. Một nghiên cứu khác từ Anh Quốc phát hiện tỷ lệ mắc bệnh cảm và viêm phế quản tăng cao ở trẻ em sinh hoạt trong những gia đình thường xuyên sử dụng bếp gas. Đối với sức khỏe con người, khí NO2 liên quan đến nhiều vấn đề lâu dài của đường hô hấp, bệnh tim và ung thư. Căn bếp nhà bạn nên được thiết kế đảm bảo thông thoáng: Mỗi khi sử dụng bếp để nấu ăn, hệ thống thông gió cần được bật mở để hút khói và các loại khí sinh ra từ quá trình nấu nướng ra khỏi ngôi nhà.

Carbon monoxide (CO) và các hydrocarbon

Đây cũng là những chất khí được tạo ra từ các quá trình đốt cháy nhiên liệu. Khí CO là một hợp chất nguy hiểm với cơ thể người, có thể gây đờ đẫn, nhức đầu và làm rối loạn nhịp tim; ở nồng độ cao, CO khiến con người ngạt thở và tử vong. Các hydrocarbon – chẳng hạn như benzpyrene – gây ung thư cho động vật trong phòng thí nghiệm, có khả năng hủy hoại gan, hệ hô hấp và mô thần kinh của sinh vật sống.

Khói thuốc lá

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy trẻ em sống chung với bố mẹ là những người hút thuốc lá có nguy cơ mắc phải các triệu chứng hen suyễn và các bệnh truyền nhiễm liên quan đến hệ hô hấp cao hơn những trẻ em khác. Những người lao động phải làm việc chung với đồng nghiệp hút thuốc lá có nguy cơ sa sút chức năng phổi. Một công trình nghiên cứu nổi tiếng ở Nhật Bản khảo sát một nhóm những người vợ không hút thuốc của các ông chồng hút thuốc, kết quả cho thấy những người phụ nữ này bị tổn thọ bốn năm, hứng chịu nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi cao vượt trội so với kịch bản chồng của họ không hút thuốc.

Để hạn chế những rủi ro về mặt sức khỏe do khói thuốc lá gây ra, hãy kiểm soát hoạt động hút thuốc lá trong gia đình bạn hoặc đề xuất quy định cấm hút thuốc ở nơi làm việc (hoặc một giải pháp linh hoạt hơn là thiết lập một không gian tách biệt dành riêng cho những người hút thuốc lá). Nếu một thành viên trong gia đình bạn không từ bỏ được thói quen hút thuốc lá, hãy yêu cầu họ giữ khoảng cách với những người khác trong nhà mỗi khi hút thuốc – càng xa càng tốt: hút thuốc gần bệ cửa sổ, dưới tầng hầm, hoặc ra ngoài trời.

Radon

Chất khí này được sinh ra từ radium trong đất đá, gạch vữa, bê-tông và nước (chủ yếu là nước giếng) trong nhiều khu dân cư ở những vùng quê. Nồng độ radon trong một số ngôi nhà có thể vượt mức ngoài trời, thậm chí tương đương nồng độ trong quặng uranium. Theo các chuyên gia về phóng xạ, việc tiếp xúc với radon trong nhà là một nguyên nhân dẫn đến hàng nghìn ca bệnh ung thư phổi mỗi năm.

Hóa chất trong các đồ dùng trong nhà

Hóa chất chứa trong nhiều loại vật dụng trong nhà có độc tính khác nhau và đa dạng. Hầu hết các sản phẩm này thường không trình bày độc tính của các thành phần hóa học trong chúng một cách rõ ràng và cụ thể trên bao bì hoặc nhãn mác. Nhưng tất cả chúng đều có phần hướng dẫn sử dụng với những lưu ý đảm bảo an toàn sức khỏe cho người dùng. Hãy tìm đọc và tuân thủ những thông tin này. Kích hoạt hệ thống thông gió, đeo các phụ kiện bảo vệ như khẩu trang, găng tay,… mỗi khi tương tác với các sản phẩm gắn liền với hóa chất có độc tính như chất tẩy rửa nhà bếp, sơn hoặc dung dịch tẩy sơn, các hóa chất đánh bóng sàn nhà và bàn ghế nội thất, và thuốc diệt côn trùng,…/.

BSCKII Nguyễn Thị Kim Thoa
KTS Phan Nguyễn Khánh Đan

.

 

Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

What’s this?

You are currently reading Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRONG NHÀ at PHAN NGUYỄN KHÁNH ĐAN .

meta

%d bloggers like this: