Hội chứng “HOA HẬU THÂN THIỆN” – Nguy cơ, nguồn cơn, và cách khắc phục

September 10, 2019 § Leave a comment

Hội chứng chiều lòng thiên hạ ("Hoa hậu thân thiện") -- ThS. Phan Nguyễn Khánh Đan

“Phục vụ người khác là cao quý. Nhưng chiều lòng thiên hạ đến mức hy sinh những nhu cầu chính đáng của bản thân chính là tự giết mình.”

– Mike Bundrant, chuyên gia NLP.

“Hoa hậu thân thiện” – họ là ai?

Mỗi người chúng ta đều quen biết ít nhất một “hoa hậu thân thiện”.

“Hoa hậu thân thiện” là những người bị ám ảnh với việc làm hài lòng tất cả mọi người. Họ gặp khó khăn trong việc nói “Không”, bạn bè và người thân có thói quen nhờ vả họ mỗi khi cần.

Nếu những điều trên đúng với bạn, hẳn là bạn đang mắc phải hội chứng “hoa hậu thân thiện”.

Các “hoa hậu thân thiện” hy sinh thời gian, sức khỏe và tâm trí của bản thân để chiều lòng người khác; họ hiếm khi có thời gian thư giãn hoặc chăm sóc bản thân, bởi họ luôn bận rộn chạy việc vặt cho người này hoặc làm “nô tì” cho người kia. Họ vị tha một cách cùng cực, chăm chỉ một cách thái quá, và thường là người gánh vác những công việc và nghĩa vụ mà chẳng ai khác muốn làm.

Vấn đề là nhìn từ bên ngoài, những người này trông rất ổn, vài người thậm chí có vẻ giàu có và khá giả. Nhưng kỳ thực, họ là những kẻ thảm thương. Họ thường gặp phải các vấn đề về sức khỏe, có lối sống được hình thành từ những thói quen tiêu cực và bốc đồng. Trong thâm tâm, họ căm phẫn ham muốn chiều lòng thiên hạ của chính mình – nhưng lại chẳng làm được gì với nó. Họ bị mắc kẹt bởi tính cách của chính họ, bởi thời khóa biểu dày đặc những chuyện bao đồng do chính mình tạo ra, bị bế tắc với những nghĩa vụ, nhu cầu và bao nỗi lo toan của bản thân.

Tiếc thay, theo tổ chức Vantage Point chuyên về các hoạt động phục hồi sang chấn tâm lý và sức khỏe hành vi, “hoa hậu thân thiện” không phải là một chứng tâm lý được y văn ghi nhận. Bạn không thể tìm gặp bác sĩ để được chẩn đoán và kê toa chữa bệnh thích chiều lòng thiên hạ. Nhưng nó là một hội chứng đáng quan ngại, một tình trạng tinh thần đã và đang chi phối hàng triệu con người và gây ra những hệ quả nghiêm trọng tương đương các chứng rối loạn tâm lý thực sự. Các “hoa hậu thân thiện” lâu năm là những người sống chung với stress đến mức độ chuyên nghiệp. Và với một lối sống thường xuyên căng thẳng thần kinh như vậy, việc mắc phải các vấn đề và bệnh tật về thể chất là hệ quả khó tránh khỏi.

Hội chứng “hoa hậu thân thiện” khiến chúng ta bị căng thẳng thần kinh mãn tính và trượt dài trong bất hạnh như thế nào?

Sau đây là bảy ví dụ:

  1. Khi bạn được mọi người gắn mác “hoa hậu thân thiện”: Những người được bạn chiều lòng sẽ xem đó như một lẽ hiển nhiên. Kết quả là họ sẽ lợi dụng và làm tổn thương bạn bằng cách tự cho mình cái quyền không đáp lại lòng tốt của bạn, khiến bạn thường xuyên phải sống trong những nỗi bức bối thường trực mà không thể nói ra.
  2. Rối loạn lo âu. Chọn lối sống làm hài lòng thiên hạ cũng đồng nghĩa với việc làm bạn với những nỗi lo âu triền miên. Bạn hy vọng rằng nỗ lực trở thành “hoa hậu thân thiện” sẽ giúp mình được mọi người công nhận hoặc yêu quý hơn – để rồi bạn đợi đến mòn mỏi mà chẳng bao giờ được thực sự nếm trải cảm giác đó. Tại sao ư? Bởi sau tất cả, người khác không bao giờ có thể hiểu bạn hơn chính bản thân bạn; họ không có nghĩa vụ phải cho bạn cảm giác thỏa mãn mà chỉ mình bạn tìm kiếm và định nghĩa được.
  3. “Hòa tan” vào bầy đàn: Mỗi khi xuôi theo đám đông, bạn gần như đánh mất bản thân mình, tư duy và hành xử gần như hòa làm một với bầy đàn – và đây là một điều không tốt về lâu dài. Bạn sẽ mất dần khả năng phân biệt đúng sai, nên hay không nên, để rồi “học hỏi” hầu như mọi thói hư tật xấu và tệ nạn từ đám đông hoặc hội nhóm mình tham gia.
  4. Bạn không bao giờ cảm thấy thỏa mãn. Là một “hoa hậu thân thiện”, bạn luôn có xu hướng bỏ mặc những nhu cầu riêng của bản thân mình. Kết quả là dù bạn có nỗ lực chiều lòng cả thế giới đến mức được họ ca ngợi vinh danh, bạn vẫn luôn cảm thấy trống rỗng, bất hạnh, chẳng bao giờ thấy đủ.
  5. Không được giúp đỡ. Tất cả chúng ta đều cần đến sự hỗ trợ của nhau vào lúc này hay lúc khác trong cuộc sống. Điều đáng buồn là các “hoa hậu thân thiện” thường không nhận được nhiều sự giúp đỡ như họ mong đợi, bởi họ không dám mạnh dạn yêu cầu được giúp đỡ.
  6. Sự cô độc. Con người luôn muốn được kết nối với nhau một cách có chiều sâu – đó là một trong những nhu cầu căn bản nhất của chúng ta kể từ thuở khai thiên lập địa. Việc chối bỏ nhu cầu này sẽ dẫn đến stress. Kể cả khi các “hoa hậu thân thiện” có rất nhiều mối quan hệ, họ vẫn thường cảm thấy cô độc và tuyệt vọng bên trong, bởi không ai nhìn thấy con người thật của họ và những điều họ thực sự cần.
  7. Thù hằn bản thân. Nhiều “hoa hậu thân thiện” căm ghét bản thân mình bởi hết lần này đến lần khác, họ không đủ can đảm để lên tiếng hoặc có động thái bảo vệ quyền lợi của chính mình. Khi phải thường xuyên sống trong tình trạng đầy dằn vặt tiêu cực như vậy, những người thích chiều lòng thiên hạ khó có thể chăm sóc sức khỏe thể chất lẫn sức khỏe tinh thần của bản thân họ một cách chu toàn.

Lý giải hội chứng “hoa hậu thân thiện” từ góc độ tâm lý học

‘Hoa hậu thân thiện’ luôn bị thôi thúc mãnh liệt bởi khao khát được mọi người xung quanh công nhận, yêu mến hoặc tung hô.”

— Reina Gattuso, từ tổ chức chăm sóc sức khỏe tinh thần Talkspace.

Các “hoa hậu thân thiện” thường chủ ý để người khác “đè đầu cưỡi cổ” mình bằng những hành động phụ thuộc, khúm núm và hòa đồng đến mức “hòa tan”, cốt nhằm mục đích phô diễn một hình ảnh thanh cao và phẩm hạnh. Theo tâm lý học, đây là một sự gắn bó có kiểm soát – mà trong trường hợp của các “hoa hậu thân thiện”, nó là xu hướng tìm kiếm mọi cách thức để được kiểm soát bởi người khác hoặc môi trường xung quanh.

Về điểm này, những người thích chiều lòng thiên hạ có cùng bản chất với những kẻ thích chủ động kiểm soát người khác – không thể so sánh ai thanh cao hay tốt đẹp hơn ai. Từ trong tiềm thức của các “hoa hậu thân thiện”, họ cảm thấy yên tâm khi và chỉ khi họ là nạn nhân của hoàn cảnh, chịu sự chi phối và định đoạt của kẻ khác, hoặc bị dòng đời xô đẩy. Họ trải nghiệm những điều đó một cách bị động – như thể họ hoàn toàn bất lực, không có khả năng cải thiện hay đảo ngược tình trạng đó.

“Hoa hậu thân thiện” luôn bị thôi thúc mãnh liệt bởi khao khát được mọi người xung quanh công nhận, yêu mến hoặc tung hô; vì thế, họ dễ có cảm giác thiếu an toàn trong các mối quan hệ của mình. Sự tự ti này khiến họ chiều theo mọi quan điểm và kỳ vọng của đám đông hoặc kẻ khác kể cả khi họ không thích những điều đó, khiến họ không thể khước từ những lời đề nghị không phù hợp với mình. Mỗi khi xảy ra sự cố hay xung đột, một số “hoa hậu thân thiện” nhận hết trách nhiệm hoặc phần thiệt về mình dù đó không phải lỗi của họ, kể cả khi người khác mới là bên làm tổn hại họ.

Hội chứng chiều lòng thiên hạ ("Hoa hậu thân thiện") -- ThS. Phan Nguyễn Khánh Đan

Tác hại của việc dành cả thanh xuân để chiều lòng người khác

Như đã đề cập ở phần đầu, ham muốn chiều lòng thiên hạ không được xem là một căn bệnh hay một chứng tâm lý được thừa nhận, nhưng nó là nguồn cơn của nhiều vấn đề sức khỏe thực sự, là một trong nhiều tác nhân dẫn đến các chứng rối loạn tâm lý nghiêm trọng, mà rõ ràng nhất chính là chứng trầm cảm.

Căng thẳng thần kinh kéo dài cộng với việc “hoa hậu thân thiện” thường xuyên bị quá tải bởi nỗi sợ vỡ mộng khiến họ dễ mắc phải chứng trầm cảm – đặc biệt những khi họ không đủ sức thực hiện một yêu cầu nào đó của người khác, hoặc khi họ bị chỉ trích nặng nề vì đã làm điều gì đó không đúng.

Lòng tự trọng của họ bị giảm sút.

Nguy cơ mắc phải chứng rối loạn lo âu tăng cao do bị tích tụ vô vàn nỗi lo sợ như sợ thất bại, sợ xấu hổ, sợ mất lòng người này người nọ,…

Khi tâm trí họ luôn trong tình trạng đầy ắp những suy nghĩ trầm cảm và tiêu cực, những người thích chiều lòng thiên hạ có nguy cơ đánh mất khả năng làm chủ cảm xúc và kiểm soát những cơn nóng giận của bản thân. Bởi họ không biết những cách thức tích cực để trút xả những sự bức bối bực dọc của mình, thay vào đó, những cảm xúc tiêu cực này tích tụ và thao túng ngược lại chủ thể.

Về lâu dài, các “hoa hậu thân thiện” dễ mắc phải các vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe thể chất như các bệnh về tim mạch, tiểu đường, ung thư, chứng béo phì, và tất cả các chứng sưng hoặc viêm mãn tính do lối sống thiếu lành mạnh của họ gây ra.

Biện pháp khắc phục

 Hãy dành thời gian chiêm nghiệm, tự vấn và giải đáp những vấn đề sau cho bản thân mình:

  1. “Rốt cuộc, điều tôi thực sự muốn là gì?”

Tại sao bạn ép buộc bản thân mình làm hài lòng những người đó?

Đây chính là câu hỏi đầu tiên bạn cần phải tự vấn và giải đáp được. Hãy trung thực với bản thân. Đó có phải là một nghĩa vụ bắt buộc không?

Hãy thử trò chuyện thẳng thắn với các mối quan hệ của mình. Rồi bạn sẽ ngạc nhiên khi biết họ không hề ép bạn phải gồng lên làm tốt việc này chuyện kia cho họ, thậm chí họ chẳng hề suy nghĩ hay soi xét bạn nhiều như bạn tưởng.

Có phải bạn cố gắng làm hài lòng người này người kia để được thăng tiến, được làm “ông hoàng bà chúa” của một tổ chức hay hội nhóm đẳng cấp nào đó, hoặc để được nổi tiếng hơn?

Lần nữa, hãy chấp nhận sự thật về bản thân mình bất kể nó tốt xấu thế nào. Nếu câu trả lời của bạn cho câu hỏi trên là “Có”, tức thói quen chiều lòng thiên hạ của bạn được sinh ra từ cái tôi hay một tham vọng ích kỷ. Những động lực giúp chúng ta có thể tiến xa và thành công bền vững trong cuộc sống cần xuất phát từ những mục đích tốt đẹp và không vụ lợi.

  1. Tin vào chính mình.

Trong một số trường hợp, sở thích làm “con sen” cho thiên hạ xuất phát từ việc chúng ta không tự tin về bản thân. Hãy xác định chính xác giá trị của bản thân mình – nó kỳ thực không liên quan đến những gì người khác nói về bạn. Bản thân bạn vốn đã là một tuyệt tác của tạo hóa, hãy thấu hiểu nó. Hãy phá bỏ song sắt của sự tự ti và cảm giác thiếu an toàn, khám phá và chấp nhận con người thật của mình. Nỗ lực bồi đắp lòng tự trọng và sự tự tin.

  1. Ngừng “ăn dưa bở”.

100% các “hoa hậu thân thiện” luôn bị ám ảnh với việc thiên hạ nghĩ gì về mình, và họ dễ hoảng sợ nếu người khác có điều không hài lòng về họ. Nếu bạn cứ mắc kẹt trong những sự bình phẩm của người khác thay vì tin tưởng vào những mục đích của bản thân, chẳng trách sao đầu óc bạn ngập ngụa những suy nghĩ và quan niệm của người khác – rồi đến một ngày nào đó, cả cơ thể, bộ não hay toàn bộ cuộc sống của bạn… cũng là của người khác. Đừng cố gắng làm “thánh mẫu” của thiên hạ, bởi đó là chuyện không tưởng. Chăm sóc tốt cho một mình bản thân mình đã đủ bận rộn lắm rồi, nên hãy cứ là chính mình thôi!

  1. Bạn có đang bị người khác lợi dụng, giật dây, thao túng?

Đây là hệ quả của điều số 3. Khi bạn cố chấp tin vào ý kiến của người khác hơn những suy nghĩ của bản thân mình, việc bạn trở thành con rối của họ chỉ là chuyện sớm muộn – thậm chí có thể điều đó đã và đang xảy ra rồi. Đây chính là nguồn cơn của những cảm giác cay đắng và oán hận nhất mà hội các “hoa hậu thân thiện” luôn phải dằn vặt và gánh chịu. Hãy cảnh giác với những mưu toan riêng, những lời đường mật, những sự đay nghiến, chì chiết và kết tội vô cớ từ các mối quan hệ xung quanh bạn, và lĩnh hội điều số 5 ngay sau đây!

  1. Tập thói quen nói “Không!”.

Trung thực và biết mình biết người chẳng bao giờ sai. Chúng ta luôn có quyền nói “Không” một cách lịch sự. Bạn luôn có quyền khước từ những lời đề nghị không phù hợp với các giá trị đạo đức, niềm tin, các nguyên tắc sống của bản thân, và tầm nhìn cuộc sống mà bạn theo đuổi. Trong những trường hợp này, nói “Không” không hề bất lịch sự, mà là một sự khước từ đúng đắn giúp bạn bảo vệ bản thân mình khỏi những nguy cơ và tác hại lâu dài. Hãy học cách nói “Không” – để bạn không phải ân hận suốt phần đời còn lại của mình!

.
~ThS. PHAN NGUYỄN KHÁNH ĐAN
Thạc sĩ Kinh Doanh Quốc Tế (Master of International Business)
Giám đốc công ty phát hành sách Con Đường Tri Thức
Website: http://conduongtrithuc2015.wordpress.com

.

Tagged: , , , , , , , , , , , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

What’s this?

You are currently reading Hội chứng “HOA HẬU THÂN THIỆN” – Nguy cơ, nguồn cơn, và cách khắc phục at PHAN NGUYỄN KHÁNH ĐAN .

meta

%d bloggers like this: