Tác hại của MẠNG XÃ HỘI đối với Sức khỏe tinh thần và Chất lượng cuộc sống của con người

August 22, 2017 § Leave a comment

Sự thật về tình trạng "sống ảo" trên Facebook và Instagram - ThS. Phan Nguyễn Khánh Đan

Làm thế nào để các tài khoản Facebook hoặc Instagram của Bạn trở thành một công cụ thực-sự-có-ích và không gây nguy hại?

Suốt hơn một thập kỷ vừa qua, mạng xã hội đã và đang gây ra những thay đổi lớn lao trong cách thức con người tương tác và giao tiếp với nhau. Theo các nhà nghiên cứu, những sự thay đổi này đang nhào nặn hành vi con người theo chiều hướng tích cực lẫn tiêu cực. Xét riêng những khía cạnh tiêu cực, mạng xã hội được xem là một trong những tác nhân nổi bật gây nên nhiều chứng rối loạn tâm lý và tâm thần đáng lưu ý trong thời đại ngày nay.

Lợi ích của mạng xã hội đối với cuộc sống con người

Chúng ta không thể phủ nhận mặt tích cực của mạng xã hội đối với cuộc sống con người kể từ khi chúng ra đời. Tính năng giúp mọi người luôn có thể kết nối và giữ liên lạc với nhau của Facebook đã được khoa học chứng minh có tác dụng làm thuyên giảm chứng trầm cảm và âu lo. Facebook và mạng xã hội nói chung là công cụ hữu ích với những người mắc phải các chứng sợ xã hội, bởi chúng giúp cho những người này vẫn có thể kết bạn và hình thành các mối quan hệ mà không cần phải thông qua các buổi gặp gỡ trực tiếp. Nhờ tính năng kết nối hiệu quả của Facebook, chúng ta dễ dàng kêu gọi sự giúp đỡ từ cộng đồng đối với những hoàn cảnh khó khăn bất chấp khoảng cách về mặt địa lý, và điều này đặc biệt thiết thực ở những địa phương nơi mà người ta không có điều kiện gặp nhau trực tiếp để chia sẻ những mối quan tâm chung.

Tác hại của mạng xã hội đối với sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống

Bên cạnh những giá trị tích cực, các nhà khoa học đồng thời phát hiện ra rằng sự phổ biến của mạng xã hội là tác nhân gây ra hoặc làm trầm trọng hơn nhiều chứng rối loạn tâm lý ở con người như trầm cảm, âu lo, ADHD, rối loạn ăn uống và tình trạng nghiện Internet. Cụ thể, những người chịu sự chi phối tiêu cực của mạng xã hội thường có các biểu hiện:

  • Kém tự tin, sa sút lòng tự trọng;
  • Cảm thấy khó chịu, chán nản mỗi khi xem hình ảnh về cuộc sống của những người khác trên mạng xã hội;
  • Ghen tị với cuộc sống của người khác, mong muốn mình được như thế;
  • Bị phụ thuộc vào mạng xã hội, cảm thấy rằng việc sử dụng nó là hoạt động giải trí duy nhất có ý nghĩa;
  • Không còn hào hứng với những cuộc gặp mặt trực tiếp với người thân, bạn bè và các mối quan hệ xã hội; tự cô lập bản thân mình với cuộc sống bên ngoài.
  • Không chịu đựng nổi việc mình không có gì thú vị để chia sẻ trên mạng xã hội.

Theo một cuộc khảo sát vào năm 2014 được thực hiện trên 1500 người sử dụng Facebook và Twitter ở Vương Quốc Anh, 62% số người được khảo sát thừa nhận rằng mạng xã hội khiến họ cảm thấy không hài lòng với cuộc sống hiện tại của mình, và 60% cảm thấy ghen tị với những người họ theo dõi trên mạng xã hội. Công trình nghiên cứu năm 2015 của hai nhà khoa học Jiao Wu và Mark Srite khẳng định rằng hoạt động đăng hình “sống ảo” chính là nguồn cơn của tình trạng ganh ghét và so đo lẫn nhau trong cộng đồng người dùng mạng xã hội: Phần lớn những người này có xu hướng chỉ chia sẻ những hình ảnh đẹp nhất của mình lên mạng; trước đó, gần như tất cả những hình ảnh này đều đã được họ chỉnh sửa mạnh tay đến mức hoàn hảo nhằm mục đích “tô hồng” cuộc sống của mình, tôn vinh bản thân và gây ấn tượng với những người khác. Thực trạng này đặc biệt thường xảy ra ở Facebook và Instagram, nơi người dùng được cho là chỉ “đăng lên mạng những gì người khác muốn thấy”, và phần nhiều trong số những hình ảnh này chẳng hề phản ánh chính xác hiện thực cuộc sống của chủ nhân của chúng. Tình trạng này khiến con người so sánh cuộc sống của mình với những hình ảnh “sống ảo” kia, dẫn đến sự ghen tị, đố kỵ và hành vi tự phê bình những thành công và thất bại trong cuộc sống của chính mình một cách cực đoan – kết luận của các nhà khoa học Steers, Mai Ly N. và cộng sự trong công trình nghiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Social and Clinical Psychology vào năm 2014.

Viết về kỹ năng sống - ThS. Phan Nguyễn Khánh Đan 2017 08 21

“Việc so sánh cuộc sống của bạn với những hình ảnh đã được “tô hồng” của người khác trên mạng xã hội là một hành động vô nghĩa.”

Trong một nghiên cứu khác về tác hại của Facebook đối với tinh thần con người vào năm 2015, nhóm tác giả đến từ Đại học Missouri khám phá ra rằng một khi việc dùng mạng xã hội khơi gợi cảm giác tự ti và ganh tị ở một người, người đó có nhiều nguy cơ mắc phải chứng trầm cảm mãn tính nếu họ còn tiếp tục tương tác với những trang mạng đó một cách thường xuyên và kéo dài. “Nếu bạn đang dùng mạng xã hội để so sánh và đánh giá mức độ thành công hay thành đạt giữa mọi người với nhau, điều này có thể dẫn đến hậu quả tiêu cực khôn lường,” nhận định của Giáo sư Margaret Duffy, đồng tác giả của công trình nghiên cứu. Bà giải thích rằng: “Việc dùng mạng xã hội để theo dõi xem anh này kiếm tiền nhiều như thế nào hoặc chị kia đang hạnh phúc ra sao sẽ làm lây lan cảm giác ghen tị, dẫn đến chứng trầm cảm và những cảm giác bất hạnh.”

Trong một công trình nghiên cứu được đăng trên tạp chí Psychological Reports vào năm 2012, nhóm tác giả Andreassen và các cộng sự khám phá ra mối liên hệ giữa thói quen sử dụng mạng xã hội với tình trạng nghiện Internet và rối loạn thần kinh. Nhiều người nghiện Internet thường xuyên ngủ không đủ giấc hoặc mất ngủ vì bận tương tác với các mối quan hệ trên mạng xã hội. Chất lượng giấc ngủ giảm sút không chỉ dẫn đến nguy cơ trầm cảm, mà còn làm thay đổi hành vi con người theo chiều hướng tiêu cực. Việc đắm chìm trong thế giới ảo có thể làm tổn hại cả sức khỏe lẫn các mối quan hệ xã hội của người dùng mạng xã hội, khiến họ ngày càng lãng quên hoặc bỏ mặc những trách nhiệm hàng ngày trong cuộc sống thực.

Bên cạnh những tác hại trên, một số nhà khoa học còn tìm thấy mối liên hệ giữa việc dùng mạng xã hội và các chứng rối loạn tâm lý khác. Theo nhà khoa học Ela Malkovsky và các cộng sự (2012), việc sử dụng mạng xã hội làm trầm trọng thêm các triệu chứng của ADHD. Trong khi đó, Tiến sĩ Bryony Bamford đến từ Đại học Luân Đôn (Vương Quốc Anh) khám phá ra rằng việc xem quá nhiều hình ảnh “sống ảo” trên Facebook có thể dẫn đến chứng mặc cảm ngoại hình (body dysmorphia) – một tình trạng bệnh lý mà trong đó, người bệnh luôn cảm thấy lo âu hoặc sợ hãi với bất kỳ khiếm khuyết nào trên cơ thể mình. Cũng nghiên cứu về đề tài này, hai nhà khoa học Evelyn P. Meier và James Gray còn phát hiện ra rằng sự tự ti về ngoại hình do xem những hình ảnh trên mạng xã hội là một tác nhân gây ra các chứng rối loạn ăn uống ở thanh thiếu niên, chủ yếu là nữ giới. Công trình khoa học này được đăng trên tạp chí Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking vào năm 2013.

Khắc phục những hạn chế của mạng xã hội

Thông qua các công trình nghiên cứu khoa học về tác dụng của mạng xã hội, chúng ta có thể kết luận rằng: Mạng xã hội có lợi hay gây hại cho sức khỏe và cuộc sống con người, điều đó còn phụ thuộc vào cách thức chúng ta sử dụng chúng như thế nào. Mỗi người chúng ta đều có quyền làm chủ thói quen dùng mạng xã hội của mình và bảo vệ bản thân khỏi mặt tiêu cực của nó. Nếu những bài đăng và hình ảnh trên Facebook khiến bạn cảm thấy khó chịu, sau đây là bốn điều bạn có thể thực hiện:

  1. Khóa tài khoản Facebook của mình và ngưng sử dụng nó một thời gian (bạn luôn có thể mở khóa bất kỳ lúc nào);
  2. Ngừng theo dõi (“Unfollow”) những mối quan hệ trông có vẻ hạnh phúc hoặc thành công đến mức khiến bạn khó chịu, để những tin bài về họ không còn xuất hiện trên màn hình Facebook của bạn nữa;
  3. Lưu ý rằng những gì bạn nhìn thấy trên mạng xã hội không phản ánh cuộc sống thật của những người đó;
  4. Tắt máy vi tính, dành thời gian cho các hoạt động lành mạnh và các mối quan hệ có ý nghĩa của mình ngoài đời thực.

Mỗi người đều có toàn quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội của mình theo cách họ muốn, bao gồm cả việc đăng tải những tin bài, hình ảnh vui tươi và tích cực về bản thân. Do vậy, việc so sánh cuộc sống của bạn với những hình ảnh đã được “tô hồng” của người khác trên mạng xã hội là một hành động vô nghĩa. Thay vào đó, chúng ta nên tập trung chăm sóc và nâng cao cuộc sống của chính mình bằng những hành động thực tế. Thay vì tự ti và ganh tị, hãy tập thói quen nhìn nhận và phát huy những thế mạnh của chính bản thân mình; từ đó, chúng ta mới có thể chia sẻ và lan tỏa niềm vui với thành công và hạnh phúc của chính mình và cả những người khác, làm cho cuộc sống của mình trở nên tốt đẹp hơn.

.
~ThS. PHAN NGUYỄN KHÁNH ĐAN
Thạc sĩ Kinh Doanh Quốc Tế (Master of International Business)
Giám đốc công ty phát hành sách Con Đường Tri Thức
Website: http://conduongtrithuc2015.wordpress.com

*Bài viết được đăng trên báo Sức Khỏe & Đời Sống Cuối Tuần số tháng 08/2017.

.

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

What’s this?

You are currently reading Tác hại của MẠNG XÃ HỘI đối với Sức khỏe tinh thần và Chất lượng cuộc sống của con người at PHAN NGUYỄN KHÁNH ĐAN .

meta

%d bloggers like this: