SYNAESTHESIA: Cảm giác kèm – những điều cần biết (phần 2)

August 14, 2012 § 1 Comment

Tiếp theo Phần 01

Image

Điều gì gây nên hiện tượng cảm giác kèm?

Một giả thuyết cho rằng, cảm giác kèm ở một người được gây ra do những sự liên hệ mới được phát sinh giữa các khu vực giác quan; hơn nữa, những hoạt động kích thích quan sát được trên não có thể là kết quả của sự suy giảm quá trình chết rụng tế bào theo chương trình (apoptosis), hỗ trợ việc hình thành các vùng giác quan khác nhau trên não trong những tháng đầu đời kể từ khi người đó được sinh ra. Tính kết nối giác quan được tăng cường dẫn đến những trải nghiệm cảm giác kèm đầu tiên và tồn tại cố định trong não. Nếu giải thích như thế, tất cả chúng ta đều đã từng sở hữu khả năng cảm giác kèm trong một giai đoạn của cuộc đời. Về sau, những người bình thường sẽ có hệ thống các giác quan phát triển rõ ràng và phân biệt hơn.

Cảm giác kèm: món quà hay lời nguyền?

Hầu hết những người có cảm giác kèm không cảm thấy khó chịu với hiện tượng này và đều cho rằng nó là một trải nghiệm thú vị. Nếu được lựa chọn, những người này vẫn muốn có và duy trì nó, thậm chí họ còn cảm thấy đáng tiếc cho những người bình thường không được trời phú cảm giác kèm. Những kích thích kép gặp nhau hoạt động như một gợi ý trong ký ức. Ví dụ: nếu một người có khả năng cảm giác các tháng trong năm kèm với màu sắc, người đó có thể không nhớ chính xác thời điểm xảy ra cảm giác kèm, nhưng chắc chắn sẽ nhớ đó là tháng mấy, chẳng hạn như tháng nào gợi lên màu xanh nhạt chắn hẳn là tháng 10. Một ưu điểm từng được đề cập ở những người có cảm giác kèm khuôn số – màu sắc chính là việc họ có thể dễ dàng nhớ các số điện thoại thông qua màu sắc của mỗi chữ số.

Từ nhiều trường hợp được nghiên cứu trong vòng hai thế kỷ qua, người ta đã tập hợp được những biểu hiện chung nhất để nhận dạng những người có hiện tượng cảm giác kèm, nhưng điều này cần phải được nghiên cứu nhiều hơn để đưa ra kết luận chính xác. Những biểu hiện này bao gồm trí thông minh cao, lúng túng trong việc phân biệt bên phải và bên trái, kí ức về không gian tốt, khả năng định hướng kém và tính sáng tạo cao.

Có bao nhiêu loại cảm giác kèm?

Về mặt lý thuyết, cảm giác kèm có thể xuất hiện ở bất kỳ giác quan nào. Dạng cảm giác kèm phổ biến và dễ quan sát nhất chính là màu sắc, và kích thích phổ biến nhất là các ngày trong tuần hoặc các chữ cái trong hệ thống alphabet. Một cá nhân có thể chỉ có một dạng cảm giác kèm, hoặc nhiều cảm giác kèm một lúc chẳng hạn như cảm giác kèm âm nhạc-màu sắc, chữ cái-mùi vị, ngày/tháng-màu sắc, âm nhạc-hình dáng, vv… Cảm giác kèm thường có tính một chiều, chẳng hạn như nếu các con số có tác dụng gây liên tưởng đến màu sắc thì màu sắc sẽ không có tác dụng gợi nhớ các số.

Bao nhiêu người có cảm giác kèm ?

Đây là một vấn đề còn nhiều tranh cãi trong việc nghiên cứu cảm giác kèm. Con số đầu tiên được thống kê vào năm 1883 cho ra kết quả cứ 20 người thì có một người có cảm giác kèm. Đến những năm 1980, tỉ lệ này thay đổi đột biến thành 1 trên 250.000. Một nghiên cứu tiên phong bởi Baron-Cohen và đồng nghiệp vào năm 1996 cho thấy có ít nhất 1 trên 2000 người có khả năng cảm giác kèm. Từ đó đến nay, những con số thống kê về số người có cảm giác kèm liên tục tăng và với dân số thế giới hiện nay, tỉ lệ số người có ít nhất một dạng cảm giác kèm là 1 trên 30. Thống kê cũng cho thấy cảm giác kèm có di truyền trong gia đình và những nghiên cứu tiên phong về gene trong một số trường hợp chỉ ra rằng nó được di truyền theo liên kết giới tính.

Liệu tôi có cảm giác kèm hay không ?

Có thể có, có thể không. Đã từng có những trường hợp nhầm lẫn tương tự liên quan đến cảm giác kèm do sử dụng thuốc gây áo giác như LSD. Hiện tượng cảm giác kèm do ảo giác có cơ chế hoàn toàn khác, do các kích thích giác quan thay đổi từ lần này sang lần khác tùy theo cách sử dụng thuốc. Mặc dù những người có cảm giác kèm thực sự sẽ có những tương quan cảm giác khác nhau, nhưng một đặc điểm cốt lõi để phân biệt họ là các tương quan cảm giác kèm của mỗi người đó luôn cố định theo thời gian chứ không thay đổi từ lần này sang lần khác như những trường hợp cảm giác kèm do ảo giác.

Mối quan hệ giữa cảm giác kèm và tính sáng tạo?

Có vẻ như các nghệ sĩ có cảm giác kèm cảm nhận khả năng trời phú của mình theo những cách thức không giống nhau. Điển hình như nhạc sĩ Olivier Messiaen (1908-1992) từng miêu tả cảm giác kèm của mình như sau: ”Màu sắc rất quan trọng đối với tôi bởi vì nó là thiên phú – Nó không phải lỗi của tôi, chỉ là khi sinh ra tôi đã như thế – mỗi khi tôi nghe nhạc hay đọc nốt nhạc, tôi nhìn thấy màu sắc”. Mối quan hệ giữa cảm giác kèm với tính sáng tạo vẫn đang được nghiên cứu. Nhiều kết quả so sánh giữa những người có cảm giác kèm với người bình thường cho thấy hầu hết những người có cảm giác kèm thường có kĩ năng tư duy trừu tượng và sáng tạo trội hơn./.

*Tác giả: Catherine Mulvenna và Vincent Walsh

*Dịch giả:
~PHAN NGUYỄN KHÁNH ĐAN
Thạc sĩ Kinh Doanh Quốc Tế (Master of International Business)
Giám đốc công ty phát hành sách Con Đường Tri Thức
Website: http://conduongtrithuc2015.wordpress.com

.

Advertisements

Tagged: , , , , ,

§ One Response to SYNAESTHESIA: Cảm giác kèm – những điều cần biết (phần 2)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

What’s this?

You are currently reading SYNAESTHESIA: Cảm giác kèm – những điều cần biết (phần 2) at PHAN NGUYỄN KHÁNH ĐAN .

meta

%d bloggers like this: